Mevcut sığınaklar için denetim ve uyum

Türkiye'de sığınakların önemli bir kısmı kâğıt üzerinde var; sahada depo, kömürlük ya da otopark olarak kullanılıyor. 2025 değişikliği bunu hedef alıyor: mevcut bütün özel ve genel sığınaklar bir yıl içinde denetlenecek ve mevzuata uygun hale getirilecek.

Denetimi kim yapıyor?

Yönetmeliğin uygulanmasından yapı ruhsatını ve yapı kullanma izin belgesini düzenleyen idareler (belediyeler) yetkili ve sorumlu. Valiliklerin ve büyükşehir belediyelerinin denetim yetkisi saklı. Denetim sonuçları AFAD'a bildiriliyor.

Denetimde en sık çıkan eksikler

• Sığınağın depo olarak dolu olması ve hızla boşaltılamaması
• Havalandırma sisteminin hiç olmaması ya da çalışmaması; filtrelerin yokluğu
• Gaz geçirmez kapı contalarının bozulmuş olması (Finlandiya'da da en sık görülen eksik)
• Duvar ve tavandan geçen boru, kablo deliklerinin sızdırmaz olmaması
• Acil çıkışın kapalı ya da kullanılamaz olması
• Aydınlatma, su ve tuvalet imkânının bulunmaması

Hazırlık adımları

1. Belgeleri toplayın: onaylı mimari projede sığınağın yeri ve alanı, yapı kullanma izin belgesi.
2. Yerinde durum tespiti yapın: kontrol listemizi kullanın.
3. Eksik listesini çıkarın: yapısal (duvar, tavan, kapı), mekanik (havalandırma, filtre, valf), donanım (aydınlatma, su, ilk yardım).
4. Kat malikleri kurulunda karar alın: harcama ve barış zamanı kullanımı için.
5. Uygulamayı yaptırın ve belgeleyin: yapılan işin fotoğrafları, faturalar, ekipman belgeleri (CE işareti, test raporları).
6. Bakım takvimi kurun: yıllık kontrol, filtre ve conta değişimleri.

Finlandiya'dan bir ders

Finlandiya'da 50.500 sığınak var ve yasa sığınağın yetkililer emrettiğinde 72 saat içinde kullanıma hazır olmasını istiyor. Fin İçişleri Bakanlığı'nın incelemesinde sığınakların %91'i konvansiyonel silah etkilerine, %83'ü gaz ve radyasyon tehlikelerine karşı yeterli bulundu; en sık sorun contalar ve havalandırma valfleriydi. Mülk sahipleri bakım sorumluluğunun kimde olduğu konusunda belirsizlik yaşıyor. Türkiye için çıkarılacak ders: sığınak bir kez yapılıp unutulan bir oda değil, bakımı planlanması gereken bir sistem.